قدرت خرید چیست؟

قدرت خرید و تورم

قدرت خرید با قیمت‌ها رابطهٔ معکوس دارد. اگر سطح قیمت‌ها یک‌ونیم برابر شود، هر تومان فقط دوسوم قبل می‌خرد. فرمول تغییر قدرت خرید وقتی تورم برابر π باشد:

change in purchasing power = 1 / (1 + π) − 1

به عدد جدول دقت کن: با تورم ۱۰۰ درصد، قدرت خرید نصف می‌شود، نه ۱۰۰ درصد کم؛ و با تورم ۵۰ درصد، یک‌سوم کم می‌شود.

درآمد اسمی و درآمد واقعی

درآمد اسمی همان عددی است که روی فیش حقوق می‌بینی. درآمد واقعی یعنی همان عدد بعد از اثر قیمت‌ها. مثال: حقوق ۲۰ میلیون تومان، تورم سالانه ۲۵ درصد و حقوق بدون افزایش. حقوق واقعی تو نسبت به قیمت‌های سال قبل، ۲۰ ÷ ۱٫۲۵ = ۱۶ میلیون تومان است؛ یعنی ۴ میلیون تومان از قدرت خریدت رفته است.

پس افزایش حقوق را باید با تورم مقایسه کرد: افزایش ۲۰ درصدی در سالی که تورم ۳۰ درصد بوده، در واقع کاهش قدرت خرید است.

قدرت خرید خودت را چطور بسنجی؟

1. چند قلم ثابت از خرید خودت را انتخاب کن: نان، مرغ، اجاره، کرایهٔ رفت‌وآمد، قبض‌ها و چیزهای دیگر.
2. قیمت هر کدام را امروز یادداشت کن و بعد از چند ماه دوباره بنویس.
3. جمع قیمت‌ها را با حقوقت مقایسه کن: «حقوقم چند برابرِ این سبد است؟»
4. اگر این نسبت کم شده، قدرت خریدت کم شده است.

بعضی‌ها قدرت خرید را با شاخص‌های ساده می‌سنجند؛ مثلاً حقوق چند سکه، یا چند ماه حقوق برای اجارهٔ یک خانه لازم است. هر شاخص نقص خودش را دارد، ولی ثابت نگه‌داشتنِ معیار، روند را خوب نشان می‌دهد.

برابری قدرت خرید (PPP)

برای مقایسهٔ کشورها، دلار رسمی همیشه عادلانه نیست؛ چون قیمت‌ها در هر کشور فرق دارد. «برابری قدرت خرید» یعنی مقایسهٔ این‌که با درآمدِ هر کشور چقدر کالا و خدمات مشابه می‌شود خرید. یک نمونهٔ معروف و ساده، «شاخص بیگ‌مک» نشریهٔ اکونومیست است که قیمت یک ساندویچ استاندارد را در کشورهای مختلف مقایسه می‌کند.